Gerief- en pestbosjes

Zoetermeer - In deze rubriek schrijven kenners over de natuur in Zoetermeer. Deze week schrijft Bert Pol van de Natuur- en landschappentuin Zoetermeer.

In de polders rondom Zoetermeer zie je in de weilanden hier en daar een groepje bomen staan. Het zijn geriefbosjes en pestbosjes: plekken waar natuur, geschiedenis en cultuurlandschap in elkaar overvloeien.
Ooit hadden geriefbosjes en pestbosjes een speciale functie in het boerenbedrijf. In het geriefbosje kapten de boeren hout voor de stelen van een hooivork of hamer. Snoeihout van es, wilg en zwarte els was daar prima voor geschikt.

Pestbosjes hadden voor de boer een heel andere functie. Het waren begraafplaatsen voor vee dat bezweken was aan een dodelijke en zeer besmettelijke ziekte, zoals de beruchte veepest. Daaraan overleden dieren werden begraven in een pestbosje, ver weg van het boerenerf. Om het bosje groef men een ringsloot om te voorkomen dat het gezonde vee in de wei besmet zou raken door contact met de overleden dieren. In de polders rondom Zoetermeer zijn nu nog maar een paar pestbosjes te vinden. De pestbosjes worden niet meer als zodanig gebruikt: al voor de WO II werd verboden overleden dieren op het land te begraven.

Een pestbosje dat nog in de oorspronkelijke staat verkeert, ligt aan de noordzijde van de Geerweg tussen nummer 8 en 10. Jan Groenewegen, kenner bij uitstek van de geschiedenis van het boerenbedrijf en de landerijen in en rond Zoetermeer, wijst het mij aan. “Het hoorde bij de boerderij van Duinisveld Voorweg 37 Zoetermeer”, vertelt hij. “De sloot die eromheen was gegraven moest voorkomen dat er dieren te dichtbij kwamen. De grond van de sloot werd over de kadavers gegooid om ze goed af te dekken. Omdat die sloot in open verbinding met het polderwater stond, was dat niet zo’n goede afscherming, want het vee dronk daar uit.”