Historisch Genootschap over 60 jaar New Town

Het Historisch Genootschap Oud Soetermeer timmert in het jaar dat op het gebied van architectuur, ruimtelijke ordening en planologie in Zoetermeer bekend staat als ‘Zoetermeer Newtown’, stevig aan de weg.

Door Marcel Daniëls

Arjen van der Burg, geestelijk vader én samensteller van de tentoonstelling ‘Opkomst en afgang van de hoogbouw in Zoetermeer 1962 – 1972’, legt nog een keer uit wat wordt bedoeld met ‘Zoetermeer Newtown’.
“De geschiedenis van Zoetermeer neemt in 1962 een spectaculaire wending, althans, als het gaat om wonen, werken en recreëren. Het gemeente bestuur van Zoetermeer, op dat moment niet meer dan een dorp met ongeveer 10.000 inwoners, geeft een team van stedenbouwkundige ingenieurs opdracht om plannen te ontwikkelen voor de stedenbouwkundige ontwikkeling naar een stad van meer dan 100.000 inwoners. Dat is nu dus 60 jaar geleden. En dit feit mogen wij niet onopgemerkt voorbij laten gaan. De initiatiefnemer van Zoetermeer Newtown - overigens een verschrikkelijke naam waarom niet gewoon Nieuwe Stad - is Willem Hermans van Stichting Schatbewakers. Samen met ons, het Architectuurpunt Zoetermeer, afdeling Stadsontwikkeling, het bureau City Marketing Zoetermeer en anderen is besloten om het hele jaar door aandacht te vragen voor de stadsgeschiedenis van Zoetermeer op het gebied van architectuur, stedenbouw en landschap. Iedere club organiseert zijn eigen activiteiten, maar dus wel onder een gezamenlijke noemer, Zoetermeer Newtown”.

Het interview met Arjen wordt gehouden in het pand van het Historisch Genootschap in de Dorpsstraat, nr 132. De opening van de tentoonstelling is net achter de rug en hij kijkt er met een tevreden gevoel op terug. “Je staat er natuurlijk niet vaak bij stil, maar zo’n besluit, 60 jaar geleden genomen, betekent nogal wat. De gemeente had geen enkele ervaring met grote stedenbouwkundige en planologische projecten. Hoe zet je zoiets op, aan welke criteria moet het voldoen, hoe krijg je de financiering rond? Allemaal vragen die beantwoord moesten worden en het liefst ook snel. Achteraf kun je stellen dat de gemeente daar goed in is geslaagd. Het college had een aantal stedenbouwkundigen van naam bij de planologische ontwikkeling van Zoetermeer betrokken. Zo was er vanaf het eerste uur een werkgroep actief met daarin drie zeer bekende gezichten. Ir. Wim Schut, zowel vóór als ná zijn ministerschap, de internationaal zeer gewaardeerde architect en stedenbouwkundige Samuel van Embden én Rein Fledderus, bekend van o.a. het hoofdkantoor van de KLM in Amstelveen en de Jaarbeurs hallen in Utrecht”.

Hoogbouw
De interesse van Arjen, zelf destijds werkzaam bij het Ministerie van VROM (Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu) voor hoogbouw (daar gaat de tentoonstelling over), komt voort uit persoonlijke ervaringen. “De tentoonstelling geeft een beeld van de opkomst van de hoogbouw (vooral in de wijk Palenstein) vanaf 1962 via een gemêleerde bouw in Driemanspolder en Meerzicht (1969) naar vooral laagbouw in Buytenwegh en De Leyens (vanaf 1972). Opmerkelijk daarbij is dat het Rijk totaal geen oog had voor de woonwensen van de mensen die de hoogbouw moesten gaan bewonen. Men dacht in die jaren van grote woningnood dat mensen vanzelf wel zouden wennen. Dat bleek dus niet het geval. In de periode van 1962 tot 1972 is er dus duidelijk sprake van voortschrijdend inzicht. Galerijflats bleken geen goede woonoplossing voor gezinnen met kinderen. Die wilden vooral een eengezinswoning in het groen. Uiteindelijk is daar bijvoorbeeld in de wijk Rokkeveen meer gehoor aan gegeven”.

De tentoonstelling ‘Opkomst en afgang van de hoogbouw in Zoetermeer 1962 – 1972’ is nog tot en met 23 april elke woensdag- en zaterdagmiddag te zien in de Dorpsstraat, nr 132. En hou ook de site in de gaten, www.oudsoetermeer.nl.