Column: Religie Lekker Belangrijk - De maatschappelijke betekenis van Pinksteren

Pinksteren is misschien wel het ‘moeilijkste’ christelijke feest. De Bijbel vertelt dat de discipelen van Jezus tijdens Pinksteren vervuld werden van de heilige Geest (Handelingen, hoofdstuk 2). Ze spraken ‘in tongen’: ook vreemdelingen uit alle windstreken verstonden hen. De vervulling van ‘De Geest’ is in de loop van de tijd verbreed, niet meer alleen voorbehouden aan volgers van Jezus. In onze spreektaal betekent ‘de geest krijgen’ bezield worden tot iets groots of moois. We denken dan al gauw aan een kunstwerk of een onderneming.
Vergis ik me, of is het zo dat we dan voorbijgaan aan maatschappelijke of politieke verbeteringen? Eerder wijdde ik een column (22 november 2025) aan Willy Brandt, die in 1970 te Warschau ‘de geest’ kreeg.
Juist tijdens vervolging of gevangenschap kunnen mensen de geest krijgen, tot bezieling en diepere inzichten komen. Zoals Etty Hillesum. In de oorlog ontwikkelde zij een persoonlijk geloof dat haar de kracht gaf andere vervolgde joden te ondersteunen, tot in Westerbork toe. Of de Tsjech Václav Havel. Voortdurende straffen braken hem niet. Hij kreeg het inzicht om hoop gaan zien als een kwaliteit van de ziel. Meer dan een houding van optimisme. Mede door zijn verzet eindigde het stalinisme in Tsjecho-Slowakije.
Recenter nog is het offer van de Rus Aleksei Navalny. Ook hij kreeg een persoonlijk geloof waardoor hij trouw bleef aan zijn aanhangers. Terwijl hij wist dat zijn terugkeer in Rusland hoogstwaarschijnlijk zijn dood zou betekenen. De Nigeriaanse schrijver Ken Saro-Wiwa bleef zijn Ogoni-volk steunen. Dat kostte hem zijn leven. Zijn laatste woorden: “Heer, neem mijn ziel, maar de strijd gaat door.”
Gelukkig hoeft bezieling, bevlogenheid en moed niet tot martelaarschap te leiden. De meeste Nobelprijswinnaars voor de Vrede stierven een natuurlijke dood.
De bezielde geest zie ik ook terug in de langdurige handdruk die rabbijn Soetendorp en de Zoetermeerse imam Shamier Madhar elkaar gaven in het TV-programma Buitenhof (kort na de Hamas-inval in Israël in oktober 2023). Pinksteren is zo een ‘feest van de geest’ dat het hele jaar doorgaat.

Koert Vrijhof, Ongebonden spiritueel, bestuurslid van FNV-Zoetermeer