Emotionele nasleep seksueel geweld vertaald in kunst

Zoetermeer – “Deze avond is voor iedereen, voor vrouwen én voor mannen,” benadrukt Eileen. “Het is mijn verhaal, maar de emoties zijn voor iedereen belangrijk.” De jonge kunstenaar presenteert samen met Vida Niazan op 8 december Echo’s van Emoties: Orange the World Edition, een avond waarin kunst, emotie en empathie centraal staan.

 Door Mariëlle Mets

The Things You Did To Me is het project van de 25-jarige Eileen van Dam, waarin zij de emotionele nasleep van seksueel misbruik onderzoekt en vertaalt in symbolische kunstwerken. Haar eigen ervaring vormt de basis. Al heel lang wilde Eileen haar verhaal doen; het misbruik heeft een grote rol gespeeld in haar ontwikkeling. Nu, na jaren, voelt ze zich klaar om het te delen. “Ik wilde het groter maken dan alleen mijn eigen verhaal,” vertelt ze. “Daarom heb ik ook anderen bij het project betrokken.”
Welke emoties komen allemaal los, en hoe ga je daarmee om? En hoe gaan anderen daarmee om? Aan familie, vrienden en kennissen vroeg Eileen met haar mee te denken: met welke emoties hadden zij te kampen? Vijf emoties bleken voor iedereen herkenbaar en voerden de boventoon: woede, eenzaamheid, verdriet, vervreemding en schaamte.
Deze vijf emoties vertaalde Eileen naar symbolische kunstwerken. Daarmee wil ze een echt gesprek op gang brengen – zonder sugarcoating. De werken zijn rauw en direct. Eileen: “Ik ben een beetje klaar met het voorzichtige. Want dít is het: het is lelijk, het is vreselijk, het is heel zwaar en fucked-up, en dat mogen mensen zien. Dit is de damage waar wij mee moeten leven.”
Orange the World is de wereldwijde campagne van UN Women tegen geweld tegen vrouwen en meisjes en vindt jaarlijks plaats van 25 november tot 10 december. Overal worden gebouwen oranje uitgelicht en worden debatten, tentoonstellingen en tal van andere activiteiten georganiseerd. In Zoetermeer is onder meer de expositie Silent Scream te zien in de voormalige locatie van Fat Phill. Fotograaf Henriëtte van Gasteren toont de ongehoorde stemmen van zowel slachtoffers als daders van seksueel geweld en biedt een indringende blik achter de stilte. De beelden zijn confronterend en ontwapenend tegelijk. Ze maakt haar foto’s vaak op de plekken waar het misbruik plaatsvond.
Bij Kunstgarage Franx worden twee speciale avonden georganiseerd. Op 4 december staat huiselijk geweld centraal in Break the Silence. De 25-jarige artiest Janice Fierce, founder van Be Fearless Music, deelt openhartig haar eigen ervaring met huiselijk geweld en herstel. Haar videoclip Fall in Love vormt het artistieke middelpunt van de avond.
Voor de avond bij Franx zet Eileen drie van haar kunstwerken centraal. De uitgesproken werken zijn bedoeld om het gesprek te openen. Vrouwen kunnen herkenning ervaren en mannen ongemak, maar juist dat laatste vindt Eileen belangrijk. “Sta stil in dat ongemak. Kijk niet weg.” Het onderwerp moet open besproken worden, vindt ze, anders blijft het in stand. “Je neemt gewoon iets van iemand af. Voor mij is het niet: de dader krijgt straf en klaar. Ik moet de rest van mijn leven ermee leven.”
De bijeenkomst wordt interactief, met bijdragen van verschillende sprekers. Jenny Troenodikromo, maker van de podcast Vrouwen van Transvaal, deelt verhalen van vrouwen over trots, troost en overleven. Ook Dolle Mina’s Den Haag spreekt over vrouwelijke solidariteit en activisme. Daarnaast vindt er een symbolische kaarsceremonie plaats, als eerbetoon aan vrouwen wereldwijd die hun stem hervinden.
Eileen: “Een belangrijk onderdeel van de avond is de workshop die ik geef. We gaan het gesprek aan en we gaan actief iets doen met de emoties.” De avond wordt begeleid door Vida Niazan.

Maandag 8 december, van 19.30 tot 21.00 uur, Kunstgarage Franx.