Natuur onder de loep: brede kronkel

Zoetermeer - In deze rubriek schrijven kenners over de natuur in Zoetermeer. Deze week een bijdrage van insectenliefhebber en IVN-lid Rob Schouten. Dit keer over een beestje dat je vaak in de tuin kunt vinden.

De brede kronkel
Wie een tuin heeft, heeft vast wel eens onder een tegel, steen of bloembak gekeken. Natuurlijk zie je daar vooral krioelende pissebedden. Maar regelmatig kun je ook de ‘brede kronkel’ ontdekken. Het is een miljoenpoot, maar snel lopen doet hij niet. Wel een wat overdreven naam trouwens, alsof hij miljoen poten heeft. Sommige miljoenpoten hebben maximaal ‘maar’ 130 paar, dus 260 poten. En de brede kronkel maximaal 100, maar meestal minder.

Met zoveel poten is de kans groot dat je af en toe struikelt, zou je denken. Maar het echte ‘probleem’ is dat miljoenpoten steeds twee paar poten dicht bij elkaar in één segment hebben, die niet gelijktijdig bewegen. Logisch dat je dan niet hard weg kunt rennen. Een miljoenpoot is overigens geen insect, maar een ‘veelpotige’ (myriapoda). Het is ook een heel oud diertje; zijn voorouder leefde al honderden miljoenen jaren geleden en is een van de eerste fossielen die op land zijn gevonden.

Duizendpoten hebben maar één paar poten per segment, en kunnen wel hard lopen; het zijn dan ook felle rovers die hun prooi met gif verlammen. De brede kronkel is wat vriendelijker, het is een planten- en afvaleter. Hij leeft grotendeels ondergronds en eet rottend organisch materiaal zoals bladeren en hout. Zo versnippert hij afgevallen blad, dat door schimmels en bacteriën verder wordt afgebroken; heel goed dus voor de gezondheid van de bodem. Zulke opruimers wil je graag in je tuin hebben. 

Als de brede kronkel wordt bedreigd, krult hij zich, net als andere miljoenpoten, op tot een spiraal. Hij kan dan ook een afweerstofje afscheiden dat irritaties veroorzaakt. Ze kunnen 5 jaar worden, en zijn maximaal 32 mm. (mannetjes) of 37 mm. (vrouwtjes) lang.