Stadsmaquette van Zoetermeer behouden gebleven

Zoetermeer - De maquette van Zoetermeer, die jaren te zien was in het oude stadhuis, wordt sinds enige jaren schoongemaakt, hersteld en gerestaureerd.

Door Ineke de Jong

Tot het jaar 2000 werd de stadsmaquette tentoongesteld op de oude locatie van het stadhuis. De vloer was opgehoogd en de maquette lag hierin verzonken. Via een glazen plaat waren alle wijken, en wat bijgebouwd werd in de loop der jaren, te zien. Drie maquettebouwers zorgen hier zo’n dertig uur per week voor. Maar, er moest bezuinigd worden en de maquette werd vervangen door luchtfoto’s. De gemeente besloot dat de maquette weg kon, maar een paar ambtenaren vonden dit geen goed idee. De maquette werd weggewerkt onder de verhoogde vloer in het stadshuis waar geen doorkijk was. In 2012 vierde Zoetermeer 50-jaar Groeistad. De vraag om eventuele maquettes kwam. Enkele stukken werden onder de vloer vandaan gehaald, waaronder de wijk Meerzicht, een deel van De Leyens en een stuk met Nutricia langs de A12. Deze delen werden zes weken tentoongesteld in basisschool De Vuurtoren die toen in de Dorpsstraat gevestigd was. Na die weken werd opnieuw vastgesteld dat het weggegooid kon worden.

In 2016 begon de verbouwing van het stadshuis. De aannemer waarschuwde dat alles weggehaald moest worden, omdat het anders vernietigd werd. In een weekeind haalde Willem Hermans, met hulp, alle overgebleven 78 stukken weg en stalde het in zijn garage. “Dit mocht toch echt niet verloren gaan”, aldus Hermans. “Ik heb toen contact gezocht met het CKC, de vereniging Schatbewakers, het Historisch Genootschap en ArchitectuurPunt.” Twee jaar later werd de maquette helemaal uitgelegd in een schoollokaal voor een publieksbijeenkomst en kwam de kardinale vraag: ‘wat gaan we ermee doen?’ Bij navraag bleek het schoonmaken en restaureren door professionals enorm veel geld te kosten en dat geld was er niet. Enkel de mogelijkheid om dit door vrijwilligers te laten doen, bleef over. Een aantal raadsleden van D66 vonden dit een aardig idee en de gemeenteraad zorgde voor een klein budget. Zo begonnen de tien vrijwilligers. Maar toen kwam de Corona-periode en lag alles voor een jaar stil. Daarna stelde de gemeente voor om de maquette te verhuizen naar het oude gebouw van IBM, wat nu Club Entree heet. 

Iedere vrijdagmiddag komen de vrijwilligers daar bijeen om zich bezig te houden met schoonmaken, herstel en restaureren. De schaal van de maquette is 1 op 1000, dus het maken van huisjes en gebouwen is pietepeuterig werk. “Een huisje met een dakje kost me één middag om te maken,” vertelt een vrijwilliger. “Maar heeft het meerdere verdiepingen met uitstekels, dan ben ik wel drie middagen bezig.” Dankzij een subsidie kon één van hen een cursus volgen voor computervaardigheid. Hij zet een ontwerp in een machine in het CKC waarna via een automatische brander kleine onderdelen worden uitgeprint. “We waren heel Meerzicht kwijt en nog andere delen,” vertelt Hermans. “Via de oorspronkelijke bouwtekeningen hebben we het opnieuw opgebouwd. Inmiddels zijn we vijf jaar verder en bijna klaar. We hebben verschillende ideeën hoe we deze maquette als het ware kunnen inzetten. Het is een stukje geschiedenis van Zoetermeer en laat goed zien hoe het er toen, in het jaar 2000, uitzag.” Hermans vindt het een bouwsteen van erfgoed en hoopt dat het op een vaste plek zal worden tentoongesteld. De maquette is 7 bij 7 meter met losse stukken die uit elkaar kunnen worden geschoven, zodat je ertussen kunt lopen. “Met de nieuwe technieken kun je het interactief gebruiken,” aldus Hermans. “Via een QR-code kun je scannen hoe het er nu uitziet als je bij de maquette staat. Maar natuurlijk ook andersom.”

Op Open Monumentendag op 13 en 14 september is de maquette voor iedereen te bewonderen in Club Entree.