Spannende zoektocht naar hoornaarwespen

Zoetermeer - Over Aziatische hoornaarwespen horen en lezen we de laatste jaren steeds vaker. Nog maar tien jaar geleden was deze uit het zuiden van China komende wesp hier nog onbekend. Meestal krijgen soorten die hier voor de eerste keer worden gezien, weinig aandacht. 

Door Arno van Berge Henegouwen

De Aziatische hoornaar uitgezonderd. En dat komt omdat Aziatische hoornaars veel honingbijen vangen die beladen met stuifmeel en nectar naar huis komen. Aan de voordeur van de bijenwoning vinden soms grote slachtpartijen plaats waardoor de opbrengst aan honing terugloopt. Die angst leidde in het begin van de jaren twintig tot het beschikbaar stellen van Europese subsidies om de verdere verspreiding van de Aziatische hoornaar tegen te gaan. Dat is niet gelukt, want op dit moment is de Aziatische hoornaarwesp bezig snel ons land te veroveren. Na Frankrijk in 2004 en België in 2011 werd in 2017 het eerste nest in ons land ontdekt in Zeeland. Daarna is de soort geleidelijk opgerukt. 

Zoetermeer
Bij mij in de tuin in Meerzicht zag ik begin oktober 2022 mijn eerste Aziatische hoornaar. Via Naturalis werd een gespecialiseerd bedrijf ingeschakeld. In mijn tuin keken we naar de richting waarin de wespen wegvlogen. Dat deden we op verschillende plaatsen. Op die manier kregen we een eerste aanwijzing waar we het nest zoeken moesten. Om de afstand tot het nest te bepalen gaven we een aantal wespen een likje verf op hun rug. Een paar keer zagen we zo’n gemerkte wesp terugkomen op de bloemen in de tuin. Uit de verstreken tijd berekenden we met de uit de literatuur bekende vliegsnelheid de afstand tot het nest. Het waaide hard en halverwege de middag waren we niet veel opgeschoten met onze zoektocht.
We besloten zenders te gaan gebruiken van 0,32 gram. De sterke wind  speelde een grote rol. De twee door ons van een zender voorziene wespen kwamen niet ver. We vonden ze omlaaggeslagen door de wind tussen het gras achter onze tuin. We keken in de tuinen van bewoners 150 meter verderop. Pas tegen de schemer rond zeven uur ontdekten we het nest op 25 meter hoogte in een boom langs het water. Twee wespen met zender hadden het toch gehaald ondanks de wind, want van bovenuit de boom kwamen duidelijke piepjes door. Met veel moeite konden we het nest met een doorsnede van 80 centimeter zien door het dichte bladerdek. De brandweer kon de nestplaats niet met de ladderwagen bereiken. En omdat het al schemerde, besloten we te wachten tot de volgende ochtend.

Wespenregen
Thuis bereidden we de telescoopbuis voor. Door die uit te schuiven konden we het nest aanprikken en er dan heel fijn poeder inspuiten. De in het nest aanwezige koninginnen en werksters zouden stikken. Toen we dit middel de volgende ochtend inzetten, begon het na ongeveer vijf minuten dode en stervende wespen te regenen. Na een uur zagen we geen activiteit meer bij het nest. De gebruikte methode is milieuvriendelijk.
Ondanks alle inspanningen is het de Aziatische hoornaar gelukt zich blijvend in Zoetermeer te vestigen. Dat bleek een paar weken geleden toen ik een seintje kreeg van imker Julius Hage over een voorjaarsnest in Seghwaert. Ergens in de buurt moest toch een groot nest onopgemerkt zijn gebleven. De nieuwe koninginnen hadden dit nest in oktober verlaten. Ze paarden en zijn gaan overwinteren op een zolder of in een schuur.

Wespensteek
De steek is pijnlijk, maar niet erger dan van een gewone wesp. Dodelijk is het vrijwel nooit, maar mensen met een allergie moeten wel oppassen. Wij zullen niet snel door hoornaarwespen worden gestoken, want de zoetigheden waar limonadewespen zo dol op zijn, laten zij links liggen. Wel moet je uit de buurt van hun nestingang blijven. Dat is niet zo moeilijk, omdat deze hoog in een boom zit.