Struikelstenen geplaatst voor keien van verzetshelden

Zoetermeer - Van de ruim 96.000 struikelstenen in Europa liggen er sinds woensdag 2 april drie in Zoetermeer. Ter nagedachtenis aan de Zoetermeerse verzetsstrijders Jan Hoorn, Cornelis van Eerden en Jacob Leendert van Rij. Ze maken onderdeel uit van het kunstproject dat de Duitse kunstenaar Gunter Demnig in 1996 is gestart om slachtoffers aan de naziterreur en het fascisme blijvend te herdenken. Burgemeester Bezuijen en wethouder Blansjaar plaatsen de stenen tijdens een ingetogen ceremonie in de Molenstraat en de J.L. van Rijweg bij het Stadshart.

Door André van der Wiel

Dat het geen alledaagse gebeurtenis is blijkt, als de gemeente de Molenstraat afsluit, stoelen voor genodigden en nazaten van de verzetsstrijders op de straat neerzet, stratenmakers paraat staan en zo’n honderd belangstellenden op deze bijeenkomst afkomen. De stilte midden op de zonovergoten dag lijkt wat feestelijks te hebben. Enkele dorpsbewoners slaan de activiteiten gaande en geven hun reactie: “We dachten dat de struikelstenen alleen voor Joodse mensen waren, maar het is heel mooi dat ook verzetshelden met een steen worden geëerd.” Het gebeurt allemaal voor het huis van Alie en Harrie van der Meer aan het begin van de Molenstraat. “We wonen hier nu 53 jaar en hebben dit huis gekocht van Lies Dontje, de weduwe van Cornelis van Eerden. Het is heel bijzonder dat er nu voor ons huis zo’n struikelsteen wordt gelegd. In het huis hebben we geen bijzondere zaken kunnen ontdekken nadat we het hebben overgenomen.” De plechtigheid start en de burgemeester neemt het woord. “Juist in een tijd waarin de wereld wordt opgeschrikt door verschrikkelijke gebeurtenissen is het goed dat wij hier deze struikelstenen leggen ter nagedachtenis aan onze verzetsstrijders die het opnamen tegen de bezetter en hun leven lieten in een triest vuurgevecht, nota bene een dag na de overgave op 5 mei 1945 op het schoolplein aan de Dorpsstraat 114.”

De eerste struikelsteen, in het Duits Stolpersteine, komt in Zoetermeer voor het vroegere woonhuis van Cornelis van Eerden. Op de stoep staat een foto van de in 1913 geboren Van Eerden. Met hulp van stratenmakers plaatst de burgemeester een kleine geelkoperen steen van tien bij tien centimeter. Op de steen staat dat Cornelis van Eerden hier woonde, zijn geboortedatum en de datum waarop en hoe hij om het leven is gekomen. Een kleinzoon van Van Eerden helpt burgemeester Van Bezuijen bij de handeling. Daarna worden er witte rozen gelegd bij deze pas geplaatste herinneringsplek. Een nabestaande is overmand door emoties. “Ik vind het zo mooi dat kinderen en achterkleinkinderen die elkaar al jaren niet gezien hebben door deze plaatsing weer opnieuw in contact komen.” 

Vervolgens verplaatst het gezelschap zich naar nummer 120, het voormalige woonhuis van Jan Hoorn. Hier vertelt de burgemeester over timmerman Jan Hoorn, geboren in 1907. Ook hier de foto van de verzetsstrijder en hulp van een nabestaande bij de plaatsing van de struikelsteen. Nazaten van Jacob Leendert van Rij, opperwachtmeester der Marechaussee ten tijde van de tweede wereldoorlog, zijn helemaal uit België gekomen op uitnodiging van de gemeente. “Wij vinden het bijzonder dat onze voorouders nu worden herdacht met zo’n kleine steen. Het houdt de herinnering aan een trieste gebeurtenis levend. En mooi dat de scholen er ook aandacht aan besteden hebben we begrepen. Dat kan nooit genoeg zijn.” De steen voor Van Rij, geboren in 1906, wordt later die middag geplaatst bij de ingang van het Stadshart waar vroeger de woning van de opperwachtmeester stond. Van Rij hield in de oorlog een lijst bij van pro-Duitse mensen en NSB-leden, zodat ze na de oorlog konden worden berecht. Ook illegaal geslacht vlees werd door Van Rij en andere verzetsstrijders gevorderd en door de plaatselijke slager verwerkt in soep dat aan plaatsgenoten werd uitgedeeld die voedsel nodig hadden.