Natuur onder de loep

Zoetermeer - Kenners van de natuur schrijven wekelijks over de natuur in Zoetermeer. Deze week een bijdrage van Marina Lurks. In de Natuur- en Landschappentuin (Natuurtuin) - Westerpark is de herfst al zichtbaar. 

Doornroosje of Stekelroosje?
De bladeren aan de bomen verkleuren en vallen af en de vruchten van struiken en bomen vallen op. Zo zien we de zwarte bessen van de liguster, de rode van de meidoorn, de rozenbottels van de rozen en de oranje vruchtjes van de lijsterbes. Lekker (zoet) voedsel voor vogels, kleine zoogdieren en insecten. De bessen van de liguster zijn voor mensen giftig, maar voor vogels als de merel, zanglijster en als je geluk hebt, de pestvogel niet. Van de bessen van de meidoorn zijn voor ons mensen de pitjes giftig, maar vogels halen hun energie eruit. Vooral de vogelsoorten die uit het noorden van Europa in Nederland overwinteren of verder doortrekken naar het zuiden, hebben deze energiebommetjes nodig zoals koperwieken en kramsvogels. De lijsterbes doet zijn naam eer aan. Het zijn inderdaad de lijsterachtigen die gek zijn op de oranje bessen. Naast dat de rozensoorten en de meidoorn bessen vormen, heeft de roos stekels en de meidoorn doorns en dat terwijl de meidoorn tot de Rozenfamilie behoort. Vreemd toch? Een doorn is een puntig uiteinde van een takje en een stekel is een puntige vergroeiing op de opperhuid van een tak. Een stekel van een roos kun je relatief makkelijk losbreken.
Doornroosje is dus eigenlijk Stekelroosje. De uitspraak “Geen roos zonder doornen, maar sommige doornen zijn zonder rozen” (A. Schopenhauer), kunnen we wel vergeten.

In de Natuurtuin groeit een gaspeldoorn die vroeger stekeldoorn heette. Deze heeft zowel stekels als doorns. Tenslotte nog een prachtig fenomeen nu te zien op de hondsroos: rozenmosgallen. Het zijn vervormingen veroorzaakt door het eitje van de rozenmosgalwesp. De gal ziet eruit als een roze-rode wilde pruik van ongeveer 5 cm.