Natuur onder de loep

Zoetermeer - Kenners schrijven wekelijks over de natuur in Zoetermeer. Deze week een bijdrage van Arno van Berge Henegouwen.

Kraamzorg
Arno van Berge Henegouwen ziet ieder jaar witte tentjes op de heg in de voortuin. In deze aflevering schrijft hij over een bijzondere spinnensoort.
De tentjes zijn van een kraamwebspin. Ze gaat actief op jacht naar prooi waarbij ze zich zekert met een spindraad. Wanneer ze een prooi ziet overvalt ze die en injecteert gif. Spinklieren heeft ze ook, maar die gebruikt ze alleen als loopdraad of om een eicocon te spinnen. Tijdens haar ‘zwangerschap’ draagt zij de eicocon in haar voorpoten op haar buik. Eten doet zij twee weken niet. Bij het uitkomen van de eieren maakt de moeder boven in de heg een tentvormig web waarin zij haar kroost opsluit en dat zo lang mogelijk koestert. Mannetjes zijn kleiner, hun rol is na de paring uitgespeeld. Soms eet moeders hem op voor de paring. Dat heeft hij liever niet, want dan gaat de bevruchting niet door.
Kraamwebspinnen hebben een uniek voortplantingsritueel dat je kunt volgen in de tuin. Het mannetje moet als hij een vrouwtje benadert om met haar te paren oppassen niet gegrepen en opgegeten te worden. Dat doet hij door haar een presentje voor te houden. Hij vangt een klein insectje, wikkelt dat in spinsel en biedt haar dat aan. Als zij het aanneemt en begint te eten bestijgt hij haar en brengt zijn sperma in haar twee geslachtsopeningen. Dat doet hij niet met zijn penis, maar via zakjes in verdikte pootachtige tastorganen (pedipalpen) op zijn monddelen. Aan die verdikte monddelen zijn mannetjesspinnen altijd te herkennen.

Ieder voorjaar als ik deze spin in de tuin zie zitten moet ik even aan mijn vroegere hoogleraar Koos Wiebes denken. Hij schreef een boekje over Nederlandse wolfspinnensoorten. Aan Nederlandse namen deden we toen nog nauwelijks. Die rage kwam veel later. De naam Kraamwebspin is in dit geval goed gevonden.