Canonvenster bij het jaar 1934: schrijfster Sanne van Havelte

Zoetermeer - Tweewekelijkse rubriek over de 50 vensters van de Zoetermeerse Canon. Deze 20e bijdrage is geschreven door Sieny Engelsman.

Uitgeverij Van Holkema en Warendorf was vooral bekend van kinderboeken, maar lanceerde in 1937 onder de titel “De Opbloei” lectuur speciaal voor het oudere meisje. “Boeken die meer tot den roman neigen en toch geschikt zijn voor meisjes van de hoogste klassen der middelbare school” Er bleek een grote behoefte aan dit soort boeken te bestaan. Enkele schrijfster werden erg populair. Er waren weinig jonge vrouwen in de jaren 1934 tot 1970 die de namen van de schrijfsters Joop ter Heul, Cissy van Marxveld, Diet Kramer en Sanne van Havelte niet kenden. De meeste boeken waren doordrongen van een protestant-christelijke sfeer. Maar wel ingesteld op de toen geldende normen over de man vrouw relatie. De romantiek domineerde. Bijna altijd was er een gelukkig eind voor de twee hoofdpersonen. De meeste boeken werden geschreven door vrouwen. Onder hen werd Sanne van Havelte wel de Dutch Jane Austen genoemd. Tussen 1934 en 1967 schreef zij 17 meisjes boeken en twee kinderboeken.

Sanne van Havelte werd 7 juli 1889 in Zoetermeer geboren als Suzanne Alida Magdalena van Hamersvelt. Ze was de enige dochter van notaris Hendrik van Hamersvelt. Vader Van Hamersvelt stippelde de toekomst van zijn kinderen al vroeg uit. De zoons moesten arts en notaris worden en de enige dochter was voorbestemd haar ouders te verzorgen op hun oude dag. Over een eventueel vervolgonderwijs van Suzanne zijn de bronnen verdeeld. Er wordt gesproken over de meisjes hbs in Den Haag. Maar ook dat ze stiekem een apothekersassistente diploma heeft gehaald. Voor beide opleiding moest ze naar Den Haag. Het laatste diploma werd alleen verleend aan bedienden die jaren hadden de werkt in een apotheek. Ze moesten goed kunnen lezen en schrijven. Een speciale opleiding was daarvoor in die tijd nog niet. Zeker is dat ze zich helemaal aan de verzorging van haar moeder heeft gewijd toen die ziekelijk en hulp behoevend werd.

Hoewel er zeker jongemannen zullen zijn geweest die een huwelijk met de notaris dochter wel zagen zitten kwam dat ook niet voor in de planning van vader Van Hamersvelt. Suzanne bleef haar hele leven vrijgezel.

Vier en twintig schriftjes
Na de pensionering van de notaris in 1923 verhuisde het gezin naar Apeldoorn. Suzanne verzorgde beide ouders. Haar moeder overleed in 1927. Haar vader in 1933. De kinderen van haar broers logeerden regelmatig in Apeldoorn. Ze luisterden graag naar verhalen die zij hen vertelde. Een van de nichtjes kwam elke week langs en voor haar begon ze met een vervolgverhaal. Elke week schreef ze een hoofdstuk in een schriftje. Vaak ook met aanwijzingen met het nichtje. Andere nichtjes genoten mee. Het eerste verhaal ging over Frans en Jo die elkaar in de trein hadden ontmoet. Vier en twintig schriftjes had Suzanne nodig om er via allerlei problemen voor te zorgen dat de jongelui een toekomst samen aan durfden. Een schoonzuster stuurde het manuscript naar uitgever W.J. Thieme & Cie. te Zutphen. Het boek Hun Geheim met illustraties van Hans Borrebach verscheen eind 1934. Suzanne van Hamersvelt gebruikte de auteursnaam Sanne van Havelte. Ze vond het vlotter klinken, bovendien was ze ook bang voor slechte kritieken. Ze ontving 150 gulden voor het boek. Een volgend manuscript is dan al ingeleverd. Maar de verhouding tussen schrijfster en uitgever verslechterde zodanig dat Van Havelte na het uitkomen van dit tweede boek een andere uitgever zocht. Haar derde boek werd uitgegeven bij Van Holkema & Warendorf in Amsterdam. De Haagse Rie Reinderhoff werd haar nieuwe illustrator. Tot haar laatste boek in 1967 bleef ze bij deze uitgeverij. Hoewel ze dertien afzonderlijke verhalen schreef vormen die boeken een serie. De schrijfster werkte met stambomen van vier verwante families. Ook gebeurtenissen in de wereld speelden mee. Na de tweede wereldoorlog was haar hoofdpersoon in De rozen van Hofwijck een overlevende die de zin van het bestaan weer probeerde te vinden. Toen haar carrière goed liep ging Sanne van Havelte reizen. Ook met haar onderwerpen. De verborgen fontein speelt in Zuid-Afrika en Onder de mimosa’s in Frankrijk.

Recensies
Sanne kreeg al direct na het verschijnen van haar eerste boek lovende recensies. De Avondpost bijvoorbeeld schreef over Hun Geheim: Grote wilskracht en ernst spreekt uit de karakters. En toch is het een geestig, vrolijk boek vol fijne humor en aardige opmerkingen. Alleen de NRC vond het, hoewel niet onverdienstelijk geschreven, toch onpersoonlijk en vaak kinderachtig. De Stem schreef in 1974 nog een lovende recensie over een herdruk. Herdrukken verschenen met moderne aangepaste illustraties. Behalve boeken schreef ze nog meer dan 100 korte verhalen en columns voor dag- en vrouwenbladen zoals NRC, Libelle, Haagsche Post en Margriet. Acht boeken werden vertaald in het Duits. Nog steeds worden de boeken van Sanne van Havelte tweedehands verkocht en gelezen. In 1968 overleed Sanne van Havelte, 79 jaar oud, in Huis ter Heide. Meer info: www.geheugenvanzoetermeer.nl/canon. Reacties welkom op: info@oudsoetermeer.nl.