Laatste museale objecten overgedragen

Zoetermeer - Afgelopen week zijn de laatste twee museale objecten uit de collectie van Museum De Voorde overgedragen aan het Historisch Genootschap Oud Soetermeer (HGOS). Hiermee is de Ontzameling van de collectie volledig afgerond en zijn 4.902 museale objecten overgedragen aan nieuwe eigenaren. 

Na het besluit van de Gemeente Zoetermeer op 30 september 2022 om de subsidie voor Museum de Voorde in te trekken, werd duidelijk dat de Stichting niet zou kunnen voortbestaan, en dus de collectie niet langer kon blijven beheren. Het besluit om de gemeentelijke subsidie aan het enige historische museum van Zoetermeer te stoppen, pakte nadelig uit voor de streekhistorische collectie van Zoetermeer. Een omissie in het besluit was dat de collectie in eigendom was van de Stichting Museum De Voorde. Als geregistreerd museum diende het museum over te gaan tot het volledig ontzamelen van de gehele collectie die hiermee uit elkaar zou vallen. En topstukken dreigden vervolgens bij diverse musea buiten Zoetermeer terecht te komen. De Zoetermeerse bevolking heeft dit voorjaar actief deelgenomen aan het waarderen van de collectie. Tijdens de drie gunningsparlementen in juni besloten de inwoners om 1.371 museale objecten (36% van de gehele collectie) te willen behouden voor Zoetermeer. Deze objecten, zo besloten zij, behoren tot het Onvervreemdbaar Erfgoed van Zoetermeer. Het besluit van de inwoners is gerespecteerd door Museum De Voorde en in september jl. zijn circa 770 objecten in eigendom overgedragen aan het Stadsarchief Zoetermeer. De zogenaamde HGOS-collectie van 565 objecten die vóór 1993 al door het genootschap waren verzameld, zijn in eigendom geretourneerd aan HGOS. Twee bruiklenen werden geretourneerd aan de Gemeente Zoetermeer en een collectie van 18 historische typemachines is overgedragen aan de Stichting Franx. 16 Objecten zijn op verzoek geretourneerd aan particuliere schenkers uit Zoetermeer.

Democratisch proces
De streekhistorische collectie van Museum De Voorde is ontstaan uit met name schenkingen van verschillende mensen en organisaties uit Zoetermeer over de afgelopen dertig jaren. Samen laten deze objecten Zoetermeer aan ons zien, vanuit verschillende perspectieven. In het Gunningsparlement bepaalden de inwoners van Zoetermeer onder meer de lokale relevantie van de museale objecten als prioriteit bij het selecteren van nieuwe eigenaren. Zij stemden ‘voor’ of ‘tegen’ het besluit om voorwerpen te benoemen als ‘Onvervreemdbaar Zoetermeers Erfgoed’ (OZE). Onder Onvervreemdbaar Zoetermeers Erfgoed behoren objecten die onlosmakelijk verbonden zijn met Zoetermeer en hun waarde significant verliezen buiten deze context. Museum de Voorde was het eerste museum in Nederland dat zijn gehele collectie in samenspraak met de plaatselijke bevolking heeft ontzameld. Het proces is uiterst actueel aangezien het Europees Verdrag van Faro in januari 2024 door Nederland is geratificeerd. In het verdrag van Faro is afgesproken om mens en samenleving centraal te stellen en burgers meer te betrekken bij keuzes over het erfgoed. Het project werd financieel ondersteund via een projectsubsidie van de Gemeente Zoetermeer en een landelijke Faro subsidie van de Rijksdienst Cultureel Erfgoed.

Het zorgvuldig en transparant ontzamelen van de gehele collectie van Museum De Voorde betekende het overdragen van circa 5.000 objecten aan nieuwe eigenaren. Het betrekken van het publiek - de inwoners - bij het proces van ontzamelen. Participatie vinden zij belangrijk, want het zijn de inwoners van Zoetermeer en de lokale bedrijven die de afgelopen 30 jaar voor een groot deel hebben bijgedragen aan de groei van de collectie. Afgelopen week werden de laatste objecten overgedragen aan de nieuwe eigenaar overgedragen.