“We willen alleen maar excuses van de gemeente”

Zoetermeer - Eigenlijk dachten Agnes de Bruijn en Tilly Posthumus van het actiecomité SterigeNIKS dat het dossier Sterigenics een gesloten boek was. Tot februari van dit jaar toen het Openbaar Ministerie de zaak opnieuw voor de rechter bracht. Dit keer vanwege de aansprakelijkheid van de gemeente Zoetermeer. “Wij willen excuses van de gemeente.”

Door Hélène Ouwerkerk

Even een stukje terug in de tijd. In 2009, vlak voor de kerst, werd bekend dat het Amerikaanse bedrijf Sterigenics vijf jaar lang een grote hoeveelheid van het kankerverwekkende ethyleenoxide heeft uitgestoten. Dat goedje kwam vrij bij het reinigen van medische apparatuur en kleding. Het bedrijf was gevestigd aan de Storkstraat en de uitstoot trof een deel van Palenstein. Hoewel de gemeente van de uitstoot op de hoogte was, kon het bedrijf daar dus jarenlang mee doorgaan. Toen de uitstoot aan het licht kwam, volgde een groot onderzoek onder leiding van oud-minister Frank de Grave (Commissie De Grave). Dit leidde in de zomer van 2010 tot het aftreden van verantwoordelijk wethouder Frank Speel. Er volgden rechtszaken in 2017 en 2018 maar de directeuren van Sterigenics werden door de rechtbank vrijgesproken. Ook was de rechtbank van mening, dat de gemeente Zoetermeer strafrechtelijke immuniteit heeft. Het Openbaar Ministerie ging in hoger beroep en deze zaak diende eerder dit jaar. Wederom achtte de rechtbank de gemeente niet verantwoordelijk voor de kwestie. Het Openbaar Ministerie is het hier (weer) niet mee eens en heeft vorige week laten weten in tegen deze uitspraak in cassatie te gaan.

Voor het in 2009 opgerichte actiecomité SterigeNIKS reden om weer in actie te komen. Agnes de Bruijn is woordvoerder van het eerste uur. Zij wordt bijgestaan door Tilly Posthumus, die haar inmiddels overleden man Anne in het comité vervangt. Van het zevenkoppige actiecomité zijn vier leden overleden waarvan drie aan kanker. De drie andere leden zijn verhuisd of ziek maar denken wel met de dames mee.

Het antwoord op de vraag hoeveel mensen in de wijk zijn getroffen door kanker is onthutsend. De man van Agnes is overleden en hij had negen soorten kanker die deels pas na zijn dood aan het licht kwamen. Daarnaast sommen Tilly en Agnes in rap tempo buurtbewoners op die de ziekte hebben gekregen. Daarbij meldend dat ze van de inwoners van de flat niet zoveel informatie hebben en ook niet van de mensen die destijds een volkstuin hadden aan de Edisonstraat.

“Wat ons het meeste steekt is dat we nooit iets van de gemeente hebben gehoord. Er is indertijd wel een gesprek geweest met oud-burgemeester Waaijer maar verder bleef het stil. En ook nu is er geen contact met burgemeester Bezuijen. We weten dat het niet terug te draaien is, maar wij willen dat de bewoners van Palenstein een excuus krijgen van de gemeente. Daar is het ons om te doen”, zegt Agnes de Bruijn. “Nu is de zaak Sterigenics een juridisch steekspel.” Hoewel Tilly en Agnes erg veel buurtbewoners kennen die kanker hebben gekregen, is er volgens de RIVM geen causaal verband aan te tonen. “Maar er is wel angst gezaaid en er is zoveel nalatigheid geweest. Al in 1986 was bekend dat Ethyleenoxide kankerverwekkend is. Toch liet de gemeente het gebeuren dat de norm al in 2002 werd overschreden.” Over het feit dat wethouder Frank Speel vanwege Sterigenics aftrad zegt Agnes:. “Dat was vlak voor de verkiezingen en daarna kwam hij doodleuk weer terug. En ook de verantwoordelijk ambtenaar is weer gewoon aan het werk in een andere gemeente.”

Dat het OM de zaak doorzet vinden de dames fijn. “Het is goed dat die juridische check er komt”, zegt Tilly. “We komen op voor gerechtigheid. Want hoewel het verband tussen de uitstoot en de ziektes nooit zijn aangetoond, hebben veel bewoners angst gehad en veel stress.”

De Hoge Raad gaat nu toetsen of er fouten zijn gemaakt in de zaak. Wanneer dit door het Hof wordt behandeld is nog niet bekend.