Geen schoolbanken, maar straathangen; “Mijn kind heeft al vijf jaar geen onderwijs gehad, word wakker!”

Zoetermeer - Steeds meer jonge Zoetermeerders blijven thuis. Ook onze stad kent, in lijn met een landelijke ontwikkeling, meer jonge schoolverlaters. Per oktober 2026 heeft de gemeente zeker 272 unieke gevallen vastgesteld van jongeren die vanwege uiteenlopende redenen niet (meer) meedraaien in het onderwijs. Talloze gesprekken tussen gemeente, ouders en kind blijken vaak niet direct een oplossing te bieden: “Mijn kind heeft al vijf jaar geen onderwijs gehad, word wakker!”

Door Jasper de Bruin

Eind 2024 publiceerde oudervereniging Balans schokkende cijfers: na grootschalig onderzoek bleken, verspreid door heel Nederland, zeker 70.000 leerlingen al minstens drie maanden thuis te zitten terwijl zij recht én plicht op scholing hebben. Sindsdien lijkt die tendens zich te hebben doorontwikkeld, waarbij berichten over thuiszitters elkaar in razend tempo opvolgen. Ook in Zoetermeer wordt dit probleem met de dag actueler, blijkt uit recente gemeentecijfers: “binnen de gemeente zijn er 140 thuiszitters in beeld. Dit betreft jongeren die momenteel nog niet deelnemen aan onderwijs. Daarnaast zijn er 132 leerplichtige of kwalificatieplichtige jongeren die niet staan ingeschreven bij een school en ook geen geldige vrijstelling hebben”, aldus een woordvoerder.

Moeder Katarzyna (40) deed de afgelopen vijf jaar verwoede pogingen om haar zoon Kacper (11) terug het klaslokaal in te krijgen. Inmiddels heeft de Poolse zoveel gemeentelijke gesprekken gevoerd over zoonlief, dat ze het spoor langzaamaan bijster is, vertelt ze. “Mijn zoon zat tot groep drie op een reguliere basisschool. Vanwege meerdere incidenten in de klas stuurde school hem naar huis. Volgens de gemeente moest Kacper maar naar de dagbesteding toe. Een diagnose was onnodig.” Dat bleek een grove inschattingsfout. “Op de dagbesteding verslechterde zijn toestand. Uiteindelijk werd duidelijk dat er professionele hulp nodig was. Vanuit de gemeente werd Kacper aangemeld bij een psycholoog. Na onderzoek werd toen een diagnose vastgesteld. Hij kreeg specifieke medicatie waarmee hij rustiger in de omgang zou moeten worden. Maar het tegenovergestelde gebeurde: Kacper werd alleen maar bozer en bozer.”

Eenzaam
Verscheidene instanties passeerden vervolgens de revue. “Hij kreeg weer tijdelijke dagbesteding, maar opnieuw zonder succes. Ook thuiscoaches hielpen niet. We waren elke dag aan het puzzelen wat we moesten doen. Bij de gemeente maakten we constant duidelijk dat dit geen oplossing voor Kacper was, maar terugkeren naar school was absoluut geen optie”, aldus de Poolse. “Al die gemeenteoverleggen, om daarna weer te zien hoe je zoon achteruitgaat, het maakt je verdrietig.” Inmiddels, vijf turbulente jaren verder, is duidelijk dat Kacper lijdt aan de gedragsstoornis ODD. “Hij gaat nu driemaal de week naar een dagbesteding”, zegt Katarzyna. “Ondanks dat hij nu een passende diagnose heeft, staat hij nog altijd op een wachtrij om weer naar school te mogen. Hopelijk gebeurt dat snel”, verzucht ze. “Want Kacper verveelt zich dood en heeft bovendien geen vrienden. Voor zijn ontwikkeling is het belangrijk om in een klaslokaal te zijn, niet thuis op de bank.”

Kritiek op gemeentebeleid
Kacper is één van de vele kinderen in Zoetermeer die al jaren geen onderwijs heeft genoten. Een anonieme bron, die vanuit het werkveld zowel dicht bij gedupeerde kinderen als bij de gemeente staat, trok onlangs aan de bel. “Als NT2’er geef ik Nederlandse les aan volwassenen met een migratieachtergrond. Vanuit mijn werk hoor ik zoveel verhalen van ouders over hun kinderen, die vanwege de meest idiote redenen niet naar school mogen. Het doet me pijn, omdat ieder kind hetzelfde recht op scholing heeft.”

Deze bron, die zelf regelmatig is betrokken bij gesprekken tussen gepikeerde ouders en de gemeente en daarom geen identiteit wenst prijs te geven, hekelt het “passieve” gemeentebeleid. “Er werd laatst nog medegedeeld dat het kind in kwestie ‘gewoon thuis moet wachten’. Als je jarenlang thuis wacht, word je als kind natuurlijk doodongelukkig en mis je cruciale ontwikkelingsjaren. Een ander voorbeeld: een kind kreeg plotseling te horen dat het na de zomervakantie niet meer welkom op school is; het moet eerst therapie volgen. Maar wanneer die therapie start? Dat weet niemand, de gemeente incluis. Het is een bende”, besluit de docent.

Reactie gemeente
De gemeente benadrukt wel degelijk actief te zoeken naar oplossingen. “De gemeente zet zich samen met scholen, samenwerkingsverbanden, jeugdhulp en andere betrokken partners in om voor niet-schoolgaande kinderen een passende oplossing te vinden. Voor deze kinderen en hun ouders is het ontzettend belangrijk dat er perspectief blijft op onderwijs en ontwikkeling. Welke stappen nodig zijn, verschilt per leerling. Daarom kijken betrokken partijen per situatie zorgvuldig naar de oorzaak van het thuiszitten en naar wat nodig is om onderwijs, ondersteuning en eventuele jeugdhulp goed op elkaar te laten aansluiten.”

* De identiteit van de anonieme bron is bij de redactie bekend.