1891 – RK Onderwijs in Zoetermeer

Zoetermeer - Tweewekelijkse rubriek over de 50 vensters van de Zoetermeerse Canon. Deze bijdrage is geschreven door Lex Biemans.

Eerder in deze canoncyclus over het onderwijs in Zoetermeer kwam de ontwikkeling van het Openbaar en Protestants Christelijk lager onderwijs aan bod. In het jaar 1801 werd de onderwijswet van minister J. v.d. Palm aangenomen en begon meteen de felle strijd van de confessionele partijen om de gelijkstelling van het bijzonder met het openbaar onderwijs. De nieuwe onderwijswet stelde het lager onderwijs weliswaar verplicht maar de nadruk lag op de niet-confessionele schoolvorm. Alle aandacht ging uit naar het openbaar onderwijs. In 1806 werd het bijzonder onderwijs algemeen aanvaard maar er was nog wel toestemming nodig van het lands- of gemeentebestuur om een school voor bijzonder onderwijs te mogen stichten waardoor het toch een overheidsmonopolie bleef. Er kwam daartegen een luid protest van de kamerleden Groen van Prinsterer namens de protestanten en van Le Sage ten Broek namens de rooms-katholieken. Zij eisten onmiddellijke bestaansrecht en bestaansmogelijkheid voor de bijzondere school zonder die voorafgaande overheidstoestemming. Maar pas in 1878 kwam daar verbetering toen de voormannen Kuiper en Schaepman een “facultatieve splitsing naar godsdienstige gezindte” in het onderwijs eisten en subsidiëring daarvan. Dit resulteerde in de grondwetsherziening van 1889 die enigszins de gelijkstelling in het onderwijs moest vastleggen.

Eerste parochiale jongensschool
In 1860 waren er door de H.Nicolaasparochie nonnen naar Zoetermeer gehaald om achter het toen gestichte klooster Dorpsstraat 33 onderwijs te geven aan vooral kleuters en meisjes. Na de mogelijkheid voor gedeeltelijke subsidiëringin 1889 voert de Zoetermeerse pastoor Van der Hagen van de Nicolaas-parochie een lang gekoesterd plan uit. Hij vraagt en verkrijgt in 1891 een bisschoppelijke machtiging tot oprichting van een parochiale jongensschool met een onderwijzerswoning. Al op 13 mei van dat jaar vindt de aanbesteding plaats en begint de bouw van de eerste Rooms-Katholieke school in Zoetermeer. De bouw wordt aangenomen door de firma Dessing uit Gouda voor de som van 10.550 gulden. In 1904 wordt een extra lokaal aan de school toegevoegd en wordt de jongensschool achter Dorpsstraat 14 daarna nog verder vergroot wegens toenemende belangstelling voor katholiek onderwijs. In 1918 moet het hoofd van de school, meester C van Dijk, om gezondheidsredenen na 27 jaar stoppen en een nieuw hoofd wordt aangesteld: de heer AJ Koperberg uit Groningen. In 1927 komt er een nieuwe katholieke bewaarschool naast het klooster op nummer 35 bij. In 1929 moeten zowel de jongens- als de meisjesschool worden uitgebreid met een 4e lokaal.

Dan beginnen de crisisjaren en gebeurt er niet veel bijzonders op onderwijsgebied. In de Tweede Wereldoorlog wordt de katholieke school en de woning ernaast gevorderd door de Duitse bezetter en pas weer in juli 1944 weer vrijgegeven. Het kostte de H.Nicolaasparochie veel moeite de scholen weer geschikt te maken voor onderwijs. In 1950 wordt besloten om een nieuwe school te bouwen en wel in de tuin van de onderwijswoning achter de bestaande jongensschool en voor de speelplaats wordt het groen daarachter opgeofferd. De bouw van de school wordt gegund aan aannemer Kuyper uit Hoogwoud. Het wordt een zogenaamde dubbelschool voor jongens en meisjes – wel gescheiden- en krijgt de naam St. Nicolaasschool.

Zoetermeer groeit snel
Vanaf eind jaren 50 begint Zoetermeer qua inwonertal sterk te groeien en worden de klassen steeds voller. In 1957 werd daarom besloten de meisjesschool uit te breiden met de lokalen van de jongensschool inclusief een gymnastiek lokaal. De jongensschool wordt geschikt gemaakt voor GLO (gewoon lager onderwijs) en voor VGLO (voortgezet gewoon lager onderwijs) want er was toen nog geen katholiek voortgezet onderwijs in Zoetermeer. In 1962 gaan de jongens van de StNicolaasschool naar een nieuw gebouw aan de Dr. J.W. Paltelaan die vervolgens tot St.Paulusschool gedoopt wordt. De meisjesschool bleef in de Dorpstraat.

Begin zestiger jaren wordt Zoetermeer aangewezen als groeikern en moesten er dus meer lager- en voortgezet onderwijsmogelijkheden komen. De Petrus mulo werd gesticht, ook in diezelfde Dr. J.W Paltelaan. Maar Zoetermeer breidde verder uit met de wijken Palenstein en Driemanspolder. In 1968 verrees in de wijk Palenstein de rooms-katholieke school “Te Palenstein” en in Driemanspolder de “Bijdorpschool” beide voor gewoon lager onderwijs. In Meerzicht werd in 1970 met de “Regenboogschool” begonnen die al in 1973 gevolgd werd door “de Toverberg”. Toch houdt dan de explosieve groei van Zoetermeer plotseling op en blijft de bevolkingsgroei achter bij de ramingen met als gevolg dat o.a. in het Dorp de St.Nicolaasschool in 1981 moest sluiten wegens gebrek aan leerlingen.

Daarna werden nog vele scholen gebouwd. De eerste Havo-VWO-school kwam er in 1970 met het interconfessionele Erasmus, een zestal jaren later gevolgd door het katholieke Alfrinkcollege.

Meer info: www.geheugenvanzoetermeer.nl/canon.. Reacties welkom op: info@oudsoetermeer.nl