Canon: 2002 – Riet Vuyk, een Zoetermeerse in Afrika

Zoetermeer - Tweewekelijkse rubriek over de 50 vensters van de Zoetermeerse Canon. Deze bijdrage is geschreven door Sieny Engelsman.

In maart 2012 werd Nederland opgeschikt door het bericht: Zoetermeerse zendelinge wreed vermoord in Ubombo (Zuid-Afrika).
Het betrof de 68 jarige Grietje Brigitta (Riet) Vuyk – van Gorkum. Na het overlijden van haar man Jan in 1999 had ze maar één doel. Liefde geven aan kinderen in Afrika, die ten gevolge van aids wees waren geworden. Ze werkte in Zoetermeer als verpleegkundige in de ouderenzorg. In 2002 vertrok ze voor een half jaar naar een van de ergst getroffen gebieden in Zuid-Afrika, Ubombo in de provincie Natal. Ruim een derde van de bevolking was rond 2000 besmet met het HIV-virus.

Zo’n 3000 kinderen was wees. Het merendeel werd opgevangen door grootouders. Maar die hadden niet altijd de financiële middelen om hen te onderhouden. Gevolg was dat veel kinderen op straat terecht kwamen en een gemakkelijke prooi waren voor de criminaliteit of prostitutie.

Veel buitenlanders voelden zich geroepen om te helpen. Niet alleen financieel, maar ook persoonlijk. Er werden talloze opvangplaatsen gesticht. De vrijwilligers moesten zelf door fondsenwerving hun project in stand houden. In Ubombo was een Nederlands-Engels echtpaar samen met vrijwilligers en inwoners begonnen met het opzetten van een kinderdorp. Dat was de plaats waar Riet ging helpen. Zonder enig kennis van zaken, maar met een sterke wil, een groot geloof en veel te geven liefde. Voor een vrijwilliger was veel goeds te doen in de bestaande opvanghuizen. Maar al gauw bleek, dat ze andere gedachten had over de opvang van weeskinderen. Ze wilde de kinderen in een echt huis in een soort gezinsverband op laten groeien. Zoals ze dat gewend was in Nederland. Kinderen die vriendjes en familie mee naar huis namen. Die meehielpen thuis en die op zaterdagavond gezellig spelletjes met elkaar speelden. Zijzelf fungeerde dan als een granny. Met wie de kinderen over hun problemen konden praten. De kinderen zoveel mogelijk een veilige en liefdevolle jeugd bieden. Ze huurde een huis en ging daar meteen met zes kinderen wonen. Ze kon met haar visum zes maanden in Afrika blijven. Tijdens haar afwezigheid zorgden twee Afrikaanse vrouwen voor de kinderen. De aunties. Ook kreeg ze veel steun van medewerkers van de Flying Doctors en een aantal dorpsbewoners.

Het Jan Vuyk Huis
Zes kinderen helpen was als een druppel op een gloeiende plaat. Ze wilde meer. Daarom besloot ze zelf een huis te laten bouwen. Een dubbel huis, waar ze zeker twaalf kinderen zou kunnen verzorgen. Het nieuwe huis zou zo’n € 45.000 gaan kosten. De dorpsgemeenschap van Ubombo stelde een stuk grond ter beschikking. Veel inwoners beloofden arbeid en hun medewerking.Het huis zou de naam van haar overleden man krijgen: het Jan Vuyk Huis.
Riet Vuyk voorzag in haar eigen levensonderhoud. Ter ondersteuning van de werkzaamheden in Afrika werd in Zoetermeer de stichting Jan Vuyk Huis opgericht. Met een bestuur dat toezicht hield en raad zou geven. In de tijd dat ze in Zoetermeer was probeerde ze veel geld bij elkaar te krijgen. Ze hield lezingen bij verenigingen en kerken en schreef bedrijven en liefdadigheidsinstellingen aan. Ook de Wilde Ganzen vlogen voor Ubombo. Er werd gul gegeven.
Toen het huis betrokken was kwamen ook bezoekers uit Nederland. Bestuursleden van de stichting en vrijwilligers uit Zoetermeer kwamen op eigen kosten. Een echtpaar uit Zwolle zorgde voor de kinderen als Riet in Nederland was.
Riet deed veel in Ubombo. Ze ging regelmatig op bezoek in de gevangenis. Ze sprak met gevangenen en speelde fluit. Ze hielp in het ziekenhuis bij aids patiënten. Ze bleef de hele avond bij een jongetje dat stierf aan de gevolgen van aids. Niemand durfde te komen omdat ze bang waren voor besmetting.
Een rijbewijs zou de kansen voor jongens op de krappe arbeidsmarkt vergroten. Daarom betaalde zij rijlessen. Ze mochten het geld terug betalen als ze werk hadden.

The Children’s Act
Vanaf het begin trachtte Riet Vuyk van de Afrikaanse overheid, erkenning en registratie te krijgen voor haar weeshuis. In 2010 trad in Zuid-Afrika de Children’sAct 38 in werking. Die wet veranderde de regels voor wees- en kinder tehuizen. Het Jan Vuyk Huis voldeed niet aan de nieuwe huizen. De verzoeken tot registratie werden afgewezen. Het huis moest sluiten.

Riet Vuyk was duidelijk teleurgesteld in Afrika. In haar laatste nieuwsbrief schreef ze “De westerse wereld ziet Zuid-Afrika veelal verkeerd. Mensen en dieren doen er niet toe, je dood ze als dat beter voor jou is”.

In april 2012 zou ze naar Nederland vertrekken. Begin maart werd haar lichaam gevonden. Ze was in haar auto gewurgd en daarna in het ravijn gegooid. Drie mannen waaronder haar chauffeur werden als dader aangewezen. In Ubombo werd een herdenkingsdienst gehouden. Ook de begrafenisdienst in Het Kompas in Zoetermeer trok veel aanwezigen.

Meer info: www.geheugenvanzoetermeer.nl/canon.. Reacties welkom op: info@oudsoetermeer.nl