Natuur onder de loep: Arctium lappa

Zoetermeer- In deze rubriek laten diverse experts uit de natuurwereld hun licht schijnen op leuke, bijzondere natuurweetjes. Deze week vertelt bioloog Winfried van Meerendonk over de zaadverspreiding van de grote klit (Arctium lappa).

Grote klit of klis lift mee op Schotse Hooglander
Wie heeft er in zijn jeugd niet mee kennis gemaakt: de vruchten van de grote klit. Als zo’n bol in je haren belandde was je zuur, want de haakvormige omwindselbladeren van de vruchtjes laten zich lastig verwijderen. Dat is precies het mechanisme dat deze plant gebruikt voor de zaadverspreiding. Alle dieren met een vacht, en de mens via kleding, zorgen onbedoeld voor de verspreiding van deze plant. 

“Dat is toch zielig voor die dieren” is de veel gehoorde klacht. Het ziet er inderdaad soms heel beroerd uit wanneer de vacht van een schaap, rund, paard, konijn, haas of je eigen kleding op allerlei plaatsen vergeven is van deze klitvruchten. 

Bij een bezoekje aan het Buytenpark vorige maand viel mijn oog op een stukje vacht van een Schotse Hooglander met daaraan stevig vastgehecht een hele trits van die stekelige vruchtjes. De irritatie die het veroorzaakt zorgt ervoor dat de dieren tegen paaltjes en bomen gaan schuren waardoor plukken haar loslaten met daaraan de vruchten. Die vruchtjes bevatten de zaden van de grote klit die zodoende over het terrein verspreid worden. Tijdens de bloeiperiode van de plant werken de paarsrode buisbloemen als een magneet op vlinders, bijen, zweefvliegen en andere insecten. Het is dus een tijdelijk ongemak voor dieren want wanneer de vruchtjes lang blijven zitten dan vallen ze ook vanzelf af bij het verharen naar de zomervacht.

Tekst: Winfried van Meerendonk