Natuur onder de loep

Zoetermeer- In deze rubriek laten experts uit de natuurwereld hun licht schijnen op natuurweetjes. Deze week schrijft malacoloog Drs. Anthonie van Peursen een interessante bijdrage over wijngaardslakken in de winter.

De Wijngaardslak in de winter

Omdat slakken voor 80% uit water bestaan zullen de meeste soorten bij kou maar ook in heel droge periodes beschutting zoeken. Ze gaan dan in een rustfase en ze verstoppen zich in spleten, onder takken of ze graven zich in de bodem. Veel soorten sluiten hun huisje dan af met een mengsel van slijm en aarde. Zo’n afdekplaatje wordt ook wel een epifragma genoemd.
Een uitzondering hierop zijn de Glasslakken die een soort glycerineverbinding (‘antivries’) in hun lichaam hebben. Doordat deze groep van slakken winteractief zijn hebben ze weinig concurrentie van ander slakkensoorten bij het vinden van voedsel. De Wijngaardslak is de grootste landslak van Nederland en de naam hebben ze gekregen omdat ze in de warmere delen van Europa veel in wijngaarden worden gevonden. Daarom komen ze in Nederland van nature alleen in de kalk (mergel) gebieden in het zuiden van Limburg voor. Toch zijn ze redelijk wijd verspreid in Nederland.
De verklaring voor deze wijdere verspreiding is dat ze vroeger als voedsel gekweekt werden (hetgeen de Romeinen al deden), bij de zogenoemde Buitenplaatsen c.q. landgoederen (landhuizen voor de rijkeren). De vraag is hoe ze in de Natuurtuin zijn gekomen omdat op die plaats nooit een Buitenplaats heeft gestaan. Daarom is de meest voor de hand liggende verklaring dat de Wijngaardslakken door mensen zijn uitgezet. Bij navraag bij de beheerder van de Natuurtuin blijkt het al meer dan 15 jaar een levensvatbare populatie te zijn. Ook de Wijngaardslakken graven zich in wanneer het voor hen te koud wordt . Wanneer de temperatuur stijgt, kruipen ze uit de grond en verwijderen ze hun Epifragma.