Column: Religie? Lekker belangrijk – Goede burgers
Actueel 570 keer gelezen
Het is een ongemakkelijke waarheid: religie en samenleving botsen nog weleens. Gelovigen worden soms gezien als dwarsliggers, indoctrinerend zelfs. Tegelijkertijd voelen religieuze mensen zich regelmatig miskend of buitengesloten. Eeuwenlang gaat dit heen en weer. Toch biedt die spanning ook kansen.
Deze zomer verdiepte ik me in de begintijd van het Christendom. Wat me trof, was hoe het Christendom als nieuwe religie toen al worstelde met haar plek in de maatschappij. Aan het begin van onze jaartelling heerste in Europa de Romeinse godenwereld. Joden en Christenen werden gezien als onaangepaste buitenbeentjes. Ze weigerden te offeren aan de goden, inclusief de keizer, en dat werd opgevat als een directe bedreiging voor het welzijn van de samenleving. Want wie de goden niet tevreden hield, riskeerde rampspoed—zo dacht men.
De gewone burger vreesde dit onaangepaste gedrag als gevaarlijk. De Romeinse overheid probeerde orde en religieuze eenheid af te dwingen, maar zonder draagvlak werkt dat niet. Dat is nog nooit anders geweest.
Julius Caesar begreep dat. Hij regelde een pragmatische oplossing: religieuze minderheden hoefden niet mee te doen aan de staatsrituelen, zolang ze maar baden voor het welzijn van Rome en diens leiders. Dat werd geaccepteerd. Oude profeten hadden al geadviseerd: ‘Bid voor de plaats waar je woont en voor haar inwoners. Bid om vrede en welvaart en je zult er zelf ook van meegenieten.’ Geen slaafse onderwerping, wel betrokkenheid. Een vorm van burgerschap met ruimte voor verschil. Die gedachte is verrassend actueel. Nu religie vaak wordt weggezet als achterhaald of polariserend, is het goed om te herinneren dat gelovigen al eeuwenlang bijdragen aan het maatschappelijk welzijn—soms stilletjes, via gebed, soms zichtbaar, via zorg en solidariteit.
Goede burgers zijn niet per definitie seculier of religieus. Ze zetten zich in voor hun omgeving, op hun eigen manier. Het lijkt me ook voor onze tijd goed om te blijven zoeken naar een vruchtbare samenwerking. Niet door uniformiteit af te dwingen, maar door verschil te verdragen en elkaar het beste toe te wensen.
www.iloz.org
