Canonvenster bij het jaar 1951: het eerste (sport)park

Zoetermeer - Tweewekelijkse rubriek over de 50 vensters van de Zoetermeerse Canon. Deze (achtste) bijdrage is geschreven door Lex Biemans. 

 Wilhelminapark
In de plannen voor de bouw van het tegenwoordige Dorp was op het talud van de Buurvaart rond de Dorpsstraat een park opgenomen. Voor het ontwerp werd prof. Dr. J Bijhouwer gevraagd mede omdat hij al in 1945 aanbevolen werd door oud-burgemeester Middelberg. Deze landschapsarchitect maakte een globaal plan maar liet de verdere uitwerking over aan de tuinarchitect J.H.R. van Koolwijk.
Het park ligt met de rug tegen de Dorpsstraat en juist hier is goed te zien hoeveel hoger het oude dorpscentrum ligt ten opzichte van het nieuwe Zoetermeer. Dat hoogteverschil is ontstaan door de turf die geruime tijd daarvoor In de omgeving gestoken werd. Echter, het veenpakket om de weteringen en de aanwezige gebouwen bleef gespaard. Zo komt het dat de oudste delen van Zoetermeer op de hoge veengrond liggen en de nieuwe wijken op de oude zeeklei daaronder werden gebouwd. Bij het ontwerp voor het Wilhelminapark werd van dit hoogteverschil dankbaar gebruik gemaakt.
Het park is uitgevoerd In de Engelse landschapsstijl. Kenmerken daarvan zijn de glooiingen, De losse boomgroepen In de gazons en de langgerekte “Serpentine” vijver. Daardoor lijkt dit park natuurlijker dan het in feite is want de hele opzet inclusief de zogenaamde doorkijkjes werd zorgvuldig uitgedacht.

Herdenkingspark
Het Wilhelminapark is in eerste instantie een herdenkingspark. Centraal staan twee monumenten: 1) Het Oorlogsmonument 1940-1945 en 2) het monument voor de Zoetermeerse militairen die in het voormalige Nederlands-Indië sneuvelden. In 1949 was bij De Oude Kerk een eregraf geplaatst voor de omgekomen marechaussee en verzetsman Jacob Leendert van Rij, de verzetsmensen Jan Hoorn en Cornelis van Eerden alsmede de neergestorte vlieger John McCormick. Maar de gemeente vond toch dat er een herdenkings- of bevrijdingspark moest komen en in 1949 gaat de gemeenteraad akkoord met een krediet van 20.500 gulden voor de aanleg van dit park. Zeker ook omdat volgens B&W het dorpsbeeld daarmee verfraaid zou worden en er in deze “poldergemeente” behoefte was aan meer natuurschoon. De Heidemaatschappij werd ingeschakeld voor een gedetailleerde begroting en de toenmalige D.U.W. (dienst uitvoering werken) nam een positief besluit zodat 90% van de loonkosten kon worden gesubsidieerd. De op die plaats nog aanwezige volkstuintjes moesten plaatsmaken voor een “wijds parkje met vijver” zoals het eerst aangeduid werd en enkele een van de oudste bomen in het park zijn nog uit die tijd. De gemeenteraad geeft het park pas aan het eind van 1950 de naam Wilhelminapark, naar koningin Wilhelmina, aansluitend op de Oranjebuurt die dan al in aanbouw is. Centraal in het park staat dus het monument ter nagedachtenis van de slachtoffers van de 2e wereldoorlog, in Nederland en voormalig Nederlands Indië. Op 28 juni 1951 vond onder grote belangstelling de onthulling van dit monument plaats en tot op de dag van vandaag worden jaarlijks op 4 mei hier de slachtoffers van de oorlog herdacht.

Burgemeester Vernède-sportpark
Over de Delftsewallenwetering kon je ooit Van Leiden naar Delft varen. Waarschijnlijk dateert de Wetering uit de 13e eeuw. Vroeger lag het water even hoog als het omringende land maar door turfafgraving is het hoger komen te liggen. Door de komst van de trein In de 19e eeuw werd de vaarroute minder belangrijk en werd het deel van de Wetering bij de Dorpsstraat gedempt. Nog meer van de Wetering verdween toen hij ten zuiden van de rijksweg A12 werd afgegraven voor de aanleg van de wijk Rokkeveen. Langs wat nu het laatste stukje van de Delftsewallenwetering is, ligt het Burgemeester de Vernède-sportpark. Het is aan het eind van de jaren vijftig op een stuk bouwland aangelegd door de Nederlandse Heidemaatschappij en in 1961 officieel geopend met een voetbalwedstrijd tussen de twee plaatselijke voetbalverenigingen die in het park speelden. Het is het oudste sportpark van Zoetermeer. De voetbalvelden zijn er eigenlijk niet meer, maar er wordt nog wel gekorfbald, getennist, geskated. De strakke functionele inrichting uit de begintijd is in 1990 veranderd. Toen werd op verzoek van Ravon (een afkorting van Reptielen, Amfibieën, Vissen-onderzoek Nederland) een paddenpoel gegraven. Dat is een geïsoleerde poel waar het water In de zomer laag en In de winter hoog staat. Rondom de poel werd met extra zand een heuvel gecreëerd. Door de verschraling van de bodem met zand krijgen zo allerlei bloemen en kruiden de kans daar te groeien en te bloeien. Onderaan de dijk van de Delftsewallenwetering Is het heerlijk wandelen over wat ooit het eerste heempad van Zoetermeer is genoemd. Hoog daarboven begeleidt een rij populieren met hun karakteristieke ritselende bladeren Het pad. Die populieren ze zijn tegelijk met de aanleg van het sportpark geplant en dus bijna vijftig jaar oud en dat is voor populieren een hele leeftijd.
Voor het Vernèdepark is begin juni 2025 door de gemeente Zoetermeer een Toekomstvisie vastgesteld. In het park komen nieuwe sportvoorzieningen en een nieuw multifunctioneel sportgebouw op de plaats van 2BHome. Rond het park komen nieuwe woningen.

Meer info: www.geheugenvanzoetermeer.nl/canon. Reacties welkom op: info@oudsoetermeer.nl