Canonvenster: protestants christelijk onderwijs na 1900
Zoetermeer - Tweewekelijkse rubriek over de 50 vensters van de Zoetermeerse Canon. Deze bijdrage is geschreven door Lex Biemans.
Rond 1900 brak voor de christelijke school van Zoetermeer een nieuwe periode aan en waren er een aantal opmerkelijke gebeurtenissen: de viering van het veertigjarig bestaan van de christelijke school, het in gebruik nemen van het nieuwe schoolgebouw in de Dorpsstraat, en de komst van het nieuwe hoofd, de heer Dirk Riezebos per 1 februari 1901.
Op 29 augustus van dat jaar werd de nieuwe school in de Dorpsstraat geopend waarbij zowel door een hervormde als een gereformeerde predikant een feestrede werd uitgesproken. De leerlingen zongen kerkelijke liedjes en werden “onthaald op limonade en taartjes” zo staat te lezen in oude berichten.
Riezebos, die ook als organist In de Nederlands Hervormde kerk dienst deed, kreeg het in de eerste jaren van de nieuwe school niet gemakkelijk. De klassen waren niet erg groot zodat er vaak gecombineerd moest worden. Dus twee op een volgende leerjaren in een lokaal. Er waren toen 4 lokalen beschikbaar. Hij bleek echter een geboren onderwijzer te zijn. Als hij de klas binnenkwam werd het onmiddellijk rustig. Riezebos werd ook een ware vraagbaak In de Zoetermeerse dorpsgemeenschap. In de jaren die volgden steeg het ambt van hoofdonderwijzer dan ook sterk in aanzien. Mevrouw Riezebos kon het zich zelfs veroorloven een hoed met een voile te dragen deze voile (ook wel valetje genoemd) was toen het kenmerk van de “eegaas der notabelen” zo heette het.
Het aantal leerlingen was inmiddels de 200 gepasseerd dus moest er een vijfde lokaal worden ingericht en op 1 januari 1903 doet de eerste onderwijzeres haar intrede: juffrouw L.C. van den Bergh uit Vlaardingen. De behoefte aan goed handwerkonderwijs was bij deze benoeming de voornaamste overweging. Tegelijkertijd werd voor het eerst een lid van de Gereformeerde kerk benoemd en wel de heer G. de Boer want hij beschikte over een zogenoemde hoofdakte en mocht als “eerste onderwijzer” de school meebesturen. Op 1 juli 1904 kwam de heer H. Nieuwenhuijsen uit Kootwijkerbroek het onderwijskorps versterken en bleef maar liefst 39 jaar lang zijn beste krachten aan de school geven. In het daar opvolgende jaar werden door de toenmalige minister Abraham Kuyper de salarissen en subsidies van openbare en bijzondere scholen gelijk getrokken. Wel bleef de openbare school voor de gemeentekassen boven de bijzondere school bevoorrecht. Op 9 juni 1908 kwam de heer A. Brauckman als onderwijzer naar Zoetermeer en al gauw bleek dat hij samen met de heer Nieuwenhuijsen heel veel aandacht had voor de historie van Zoetermeer en het behoud van het Zoetermeers cultuurhistorisch erfgoed. In zijn lessen besteedde hij daar ook veel aandacht aan.
Onderwijs in oorlogstijd
In 1914 brak de Eerste Wereldoorlog uit. Ondanks de Nederlandse neutraliteit werden ook onderwijzers in verband met de mobilisatie opgeroepen en konden maar moeilijk vervangen worden. Er volgden vele personeelswisselingen Het was een komen en gaan van onderwijskrachten in deze periode. In 1920 komt de nieuwe schoolwet van minister de Visser tot stand die het onderwijs op een hoger peil moest brengen. De klassen moesten worden verkleind en een zevende leerjaar werd ingevoerd. Bovendien werd de onderwijzersopleiding sterk verbeterd. In maart 1928 komt de bouw van de nieuwe Christelijke school ter sprake in een speciaal daarvoor opgerichte commissie, maar pas begin 1930 komen de eerste ontwerpen op tafel. Het plan om te bouwen in de Dorpsstraat naast de woning van mevrouw Van Beek krijgt de voorkeur. De kosten 27.000 gulden voor de aankoop van de grond en 60.000 gulden voor de bouw van de school worden goedgekeurd en op 25 november 1930 legt de heer E.H.Chardon, medebestuurder van de school, de eerste steen. Ruim 9 maanden later, op 2 september 1931 vindt onder grote belangstelling de opening van de nieuwe Christelijke school plaats.
Hoewel men liever een Hervormde hoofdonderwijzer benoemd zag worden werd in 1933 toch de heer Jongebreur als opvolger van de heer Nieuwenhuijsen als hoofd van de school aangesteld. Hij was ook ouderling in de Gereformeerde kerk, voorzitter van de Antirevolutionaire kiesvereniging en hoofdredacteur van het toenmalige Streekblad.
Tijdens WO-2 wordt de school aan de Dorpsstraat 99 eerst ingericht als noodhospitaal, en later voor inkwartiering van Duitse soldaten en krijgsgevangenen. De lessen werden verplaatst naar o.a. de vergaderzalen van de kerken.
Periode 1960 -1990
In dit tijdvak valt de onstuimige groei van Zoetermeer. Dit had een sterke uitbreiding van het basisonderwijs tot gevolg en gaf de aanzet tot de bouw van nieuwe scholen voor het voortgezet middelbaar en hoger onderwijs. In de 70er jaren kregen met name de nieuwe wijken Buytenweg-De Leyens en Segwaert speciale aandacht van de Christelijke geloofsgemeenschap. Vooral de oprichting van het O.N.C. (Oranje Nassau College) was daarbij een belangrijke aanvulling op het bijzonder onderwijs in Zoetermeer.
Over het onderwijs in Zoetermeer is nog veel meer te verhalen: over de katholieke scholen en het openbaar onderwijs. Dat bewaren we graag voor een andere keer.
Meer info: www.geheugenvanzoetermeer.nl/canon.. Reacties welkom op: info@oudsoetermeer.nl